Мақала авторы

Меруерт Кунусова

ШҚО, Аягөз қаласы "Қалалық көпбейінді қазақ мектеп-гимназиясы" КММ

ФУНКЦИОНАЛДЫ САУАТТЫЛЫҚТЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУДА АКТ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ

ФУНКЦИОНАЛДЫ САУАТТЫЛЫҚТЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУДА АКТ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ

Кунусова М.О.

«Қалалық көпсалалы қазақ мектеп-гимназиясы» КММ, Аягөз қаласы, ШҚО, Қазақстан

 

Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев өзінің «Қазақстанды әлеуметтік жаңғырту: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай жиырма қадам» атты бағдарламалық мақаласында еліміз бен қоғамды дамытуға жаңа серпін берді. Мемлекет басшысы мақаласында әлеуметтік жаңғырту барлық салаларды, оның ішінде, білім беруді де қайта құруды талап ететінін атап өтті.

Орта білім беру жүйесін жаңғырту бағытындағы негізгі жұмыстардың бірі білім беру үрдісінің негізі болатын оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту болып табылады. Осы орайда Қазақстанда оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың 2012-2016 жылдарға арналған  Ұлттық іс-қимыл жоспары әзірленді. Бұл жоспарда білім алушылардың алған білімдерін практикалық жағдайларда тиімді және әлеуметтік бейімделуде табысты пайдалануға мүмкіндік беретін құзыреттіліктер жүйесі белгіленген.

Орта мектеп бітірушіге білім беру нәтижелері түрінде қойылатын құзыреттіліктер: басқарушылық, ақпараттық, коммуникативтік, әлеуметтік, тұлғалық, азаматтық және технологиялық. Ерекше білім, іскерлік, дағдымен ерекшеленетін пәндік құзыреттілік те, негізгі құзыреттілік те нақты, өлшемді, қолжетімді және шынайы болуы керек деген талап әрбір мұғалімнің оқу процесін неғұрлым икемді етіп, практикалық бағыттауына алып келеді.  Осыдан оқыту нысандары мен әдістерін түбегейлі жаңарту басы артық абстрактілі-теориялық білім, тапсырмалар беруді жояды, мұғалім мен оқушы арасында әріптестік қарым-қатынастың орнауына алып келеді.

Орта мектеп бітіруші тұлғаның сапасына қойылатын талаптың бірі -  оның технологиялық құзыреттілігі, яғни ғылыми, сандық технологияларды пайдалана білу қабілеті. Әрине, оқушының осы тараптағы қабілетін өрістету үшін пән мұғалімінің өзі де ақпараттық коммуникациялық технологияны жоғары деңгейде меңгеруге тиіс екендігі – бүгінгі күннің талабы.

Әр ұстаз АКТ-ны меңгерудің тиімділігін терең сезіне жұмыс жасап, іс-тәжірибе жинақтар болса, талап деңгейінен шығары сөзсіз.

Елбасының Қазақстан халқына арналған Жолдауында «...біз, білім беруді модернизациялауды жалғастыруымыз қажет. Сапалы білім беру Қазақстанның индустрияландырылуының және инновациялық дамуының негізіне айналуы тиіс» делінген. Білім беру үрдісінің инновациялық жаңаруы ретінде электрондық  оқытудың енгізілуі қазіргі жүйені сақтай отырып, дәстүрлі және электрондық оқыту бірлестігінің арқасында оқыту сапасын арттырады.

Сабақтың әр кезеңінде білім берудің түрлі ақпараттық ресурстарын тиімді қолдану нәтижесінде төмендегі нәтижелер қолжетімді болды:

  1. Күнделікті сабақта электрондық оқулықпен жұмыс уақытты үнемдейді, күрделі физикалық құбылыстарды түсіндіруді жеңілдетеді, физикалық үрдістерді көрнекі түрде көрсету  оқушылардың  ой-өрісін кеңейтеді;
  2. Қолда бар кейбір мультимедиялық  оқыту  ресурстарын интернет желісі арқылы пайдалана отырып оқыту өте тиімді тәсілдің бірі болып табылады;
  3. Зертханалық жұмыстарды орындау кезінде соңғы үлгідегі инновациялық зерттеу құралдарын, мысалы NOVA, SPARК, ARHIMED, DISLab электронды өлшеу жүйелерінің датчиктерін пайдалану оқушының пәнге және ғылыми зерттеуге деген қызығушылығын арттыруға зор ықпал етеді;
  4. Интерактивтік тақтаның мүмкіндіктерін пайдалану сабақ уақытын тиімді үнемдеуге, жаппай тестілеу жұмысын көрнекі ұйымдастыруға, білімдегі олқылықтарды саралап, түзету жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік береді;
  5. Дамыған елдермен бәсекеге қабілетті  тұлғаны қалыптастыру үшін қашықтық олимпиадалар мен сайыстарға қатысу оқушының интеллектуалдық, шығармашылық қабілетінің дамуына  әсер етеді;
  6. «Көптілділік – заман талабы» қағидасын ұстана отырып физика пәнін ағылшын тілінде оқыту  жобасы оқушыны коммуникативтік, тұлғалық құзыреттілігі жағынан көптілді тұлға ретінде әлемдік біліктілікке, сауаттылыққа қалыптастырады;
  7. Онлайн режимінде өткізілген  сабақтар оқушыларды ақпараттық және рухани мәдениеттілікке тәрбиелейді.

Физика пәнінен онлайн тәртібінде 10-класта «Электр және магнетизм» тарауы бойынша қайталау сабағы» тақырыбында өткен сабақта АКТ-ны тиімді пайдаланудың нәтижесі сабақ құрылымындағы кезеңдер барысында төмендегідей:

  • Мұғалім нұсқауына сәйкес оқушылардың түрлі дерек көздерін пайдаланған «Білімнен шығармашылыққа» атты үй тапсырмасының орындалуы: танымдық, практикалық жағынан маңызды; ішінара іздену, тұжырымдау, пайымдау тәрізді сын тұрғысынан және шығармашылық ойлау операциялары жүзеге асуымен құнды; документ-камераның қолданысы тиімді.  Оқушылардың білімге құштарлығы дамып, зерттеуге ынталандырды.
  • Оқушылардың тарау бойынша теориялық білімін тексерудегі «Кім көп біледі» тест тапсырмасының орындалуы: оқу қызметі үрдісіндегі бағалау критерийлерін ұсыну және «Activote» дауыс беру жүйесімен берілген жауап арқылы жүзеге асып, оқушыларды бағалаудағы мөлдірлікке бағыттады.
  • Білімді практикада қолдану «Теориядан тәжірибеге» кезеңіндегі топтық жұмыстың нәтижесі: топтан бір немесе бірнеше баланың ЭО (электрондық оқулық) пен Power Point программасында жасалған интерактивтік тапсырмалары бар презентациясында орындалып, дұрыс, бұрыс жауап бірден айқындалды. Практикалық маңызы бар есептерді шешу барысында оқушылардың меңгерген білімдері негізіндегі қалыптасқан білік, іскерлік деңгейі көрінді.
  • «Жүзден жүйрік озады» кезеңінде 3 оқушы кезегімен «Магнит өрісі» флипчартының 16-бетіндегі өзі таңдаған нөмірдегі есепті интерактивті тақтада шығарды. Қалған оқушылар берілген есептерді өздігінен шығарып, мұғалімнің тексеруінен кейін жетондар арқылы бағаланды. Бұл кезеңнің тиімділігі – білім алушының қабілеті мен танымдық қажеттілігіне байланысты мазмұнның жүзеге асуында.
  • Үй тапсырмасының берілуі: ұтымды, өйткені алдыңғы кезеңге жалғас,  оқу үрдісінің логикасына сәйкес  қысқа әдістемелік нұсқаумен интерактивтік тақтада берілуі үй жұмысын орындаудың бағытын ашатындай деңгейде.
  • Сабақтың қорытындылау кезеңі – оқушылардың практикалық, ой еңбегіндегі білім, білік, дағдыны пайдаланудың, шығармашылық қабілет пен әлеуетті арттырудың көрінісі. Стандартты емес жағдаяттағы (топтық жұмыс, модель құру) документ-камерада демонстрацияланған оқушылар жауабының сапасы фактіні ұғыммен салыстыра алудан, түйінді мәселені бөліп алып, нақтылай түсуден, базалық білімнің қолданысынан, білім алуға деген уәждеменің жоғарылығынан көрінді.
  • ActivInspire бағдарламасының флипчартында құрылған рефлексия сұрақтары арқылы сабақтың тиімділігі мен сапасы айқындалды. Мұғалімнің алған бағытының қаншалықты дұрыс және оқушы қажеттілігін қанағаттандырудағы маңызы смайл-бейнелермен көрсетілген дауыс беру нәтижесімен анықталып, оқушының өз көңіл-күйі дәрежесінде бағалауы жүзеге асты.  Бағалаудың нәтижесі – оқушылардың физика пәнін оқуға деген құлшынысы, пән мұғаліміне деген эмоционалдық жағымды қатынастың көрінісі.

АКТ – оқушылардың ғылыми ұғымдарды түсініп, қабылдауын жеңілдетуге мүмкіндік беретін, оқу мен оқыту үдерісін жақсартуға жағдай жасайтын маңызды құрал.

Мектеп жағдайының барлық аспектілерінде жаңа сандық технологиялардың оқытуды жетілдірудегі мүмкіндіктерін пайдалану білім беру нәтижелеріне табысты қол жеткізуге, алған білімді оқу және практикалық қызметте жүзеге асыруға септігін тигізері анық.

Қорыта айтқанда, «Қазіргі заманда болашақ жұмысшы мамандарды ақпараттық технологиямен байланысты әлемдік стандартқа сай мүдделі жаңа білім беру өте қажет» — деп Елбасы атап көрсеткендей, жас ұрпаққа білім беру жолында ақпараттық технологияны оқу үрдісінде оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы зор. Білім беру жүйесін ақпараттандыру мен ақпараттық-коммуникациялық технологияны оқу-тәрбие үрдісінде пайдалану оқушының өз мамандығына қызығушылығы мен мамандық сапасын арттырып, шығармашылық шабытын шыңдап, ғылыми көзқарасын қалыптастырып, еңбек нарығындағы бәсекеге қабілетті мамандарды даярлауда қоғамның даму жолдарын анықтайтыны сөзсіз. Оқытуда ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану қоғамдағы өзгерісті танып білуге және оларды тез қабылдауда мол мүмкіндік береді. Жоспарланған сабақты тиімді өткізуге көмектеседі, оқушының ой-өрісінің дамуына, зерттеулік жұмыстар жүргізуіне ықпал етеді.     

«Кез келген ел өз келешегін өскелең ұрпағымен байланыстырады»- деп Елбасымыз айтқандай, әлеуметтік жаңғырту жағдайында білім беру жүйесін жетілдіру үшін төмендегідей ұсыныстар жасалады:

1. Мектептердегі барлық пән кабинеттері соңғы үлгідегі компьютерлермен жабдықталып, кең жолақты интернет желісіне қосылуы керек;

2. Жаратылыстану бағытында оқытылатын пәндер қосымша зерттеу лабораторияларымен жабдықталуы тиіс;

3. Электрондық оқулықтардың мазмұнын жетілдіруді қолға алу керек;

4. Мультимедиялық оқыту құралдары қазақ тілінде көптеп шығарылса;

5. Мектептерге компьютерлік өлшеу құралдары жеткілікті мөлшерде берілуін қамтамасыз етуіміз тиіс;

6. Заман талабына сай ұстаздарды  жаппай біліктілік арттыру курстарынан өткізу қажет (3D анимациялар, презентациялар, флипчарттар құру, пайдалану мәселелері бойынша);

7. Жалпы білім беретін мектептердің мұғалімдеріне «Назарбаев Зияткерлік мектептерімен» тығыз байланыс орнататын ғылыми-практикалық семинарлар мен конференциялар жиі өткізіліп тұрса;

8. Құзыреттілікке бағытталған тапсырмаларды қамтитын мектеп  оқулықтары мен оқу- әдістемелік  кешендері жетілдірілу қажет;

9. Бақылау-бағалау рәсімін өткізу мен бақылау формаларына, функционалдық сауаттылық  және құзыреттілікті педагогикалық өлшеу құралдарына бірыңғай талаптарды әзірлеу қажет.

 

 

 

 

 

 

 

 

Әдебиеттер:

 

  1. “Болашақтың іргесін бірге қалаймыз” Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 2011 жыл.
  2. Қазақстан Республикасы білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған  мемлекеттік бағдарламасы.
  3. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 2007 жыл.
  4.  «Қазақстанды әлеуметтік жаңғырту: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай жиырма қадам» Н.Ә.Назарбаевтың бағдарламалық мақаласы.
  5. Кутало А.А., Крюков Д.В. Вопросы реализации новых знаний и технологий  // Российское предпринимательство.  – 2003. - №10(46). – с.3-7.
  6.  Баекеева Ш.Т. Кәсіптік білім беруде ақпараттық технологияларды мемлекеттік тілде пайдалану // Физика Қазақстан мектебінде.  –2011. – №3(33). – б.30-33.

 

 

 

  • 10

Бос мұғалімді іздеу...

Daryn.Online

Қосымшаны жүктеу
Жүктеу