Мақала авторы

Алмағамбет Гүлдана

Қостанай облысы Арқалық қаласы "АйАли"балабақшасы

1. Үлгілеу(Моделирования) әдісі бойынша балалардың шығармашылық ойындарын дамыту

  1. Үлгілеу(Моделирования)     әдісі     бойынша    балалардың   шығармашылық ойындарын дамыту

«Драматизация» орталығы. Балалар ересектермен бірге сахнаны безендіреді, спектакльдерге костюмдерді ойластырады - бұл балаларды театр мәдениетіне баулуға мүмкіндік береді. Мектепке дейінгі ұйымдардағы театрландырылған іс-әрекет барлық психикалық процестердің (көркем-тілдік, музыкалық-ойын, би, сахналық)дамуына ықпал етеді. Балалардың шығармашылық қабілеттерін қалыптастырудың маңызды факторларының бірі театрландырылған іс-әрекетке жағдай жасау (қуыршақ спектакльдерін қарау және олар бойынша әңгіме жүргізу, драматизация ойындары, ертегілерді сахналау, иллюстрация бойынша рөлдік диалогтар). Театрландырылған ойындар бейнелеу құралдарына байланысты екі негізгі топқа бөлінеді:режиссерлік және драматизация ойындары. Бала драматизация ойындарында бейнеге еніп, сол бейненің іс- әрекетін орындайды. Драматизация ойындарының түрлері: -еліктеушілік ойындар (балалар жануарлардың, адамдардың, әдеби кейіпкерлердің бейнелеріне еліктейді); -мәтін негізіндегі рөлдік диалогтар; - ойдан құрастыру ойыны- бұл алдын-ала дайындықсыз сюжетті ойнап көрсету; -пантомима ойыны- сюжетті немесе оқиғаны сөздерді қолданбай, ымишараның көмегімен беретін сахналық қойылым түрі; -пантомима ойыны ымды, қимылды, мимиканы басқару дағдыларын дамытуға, өзінің эмоциялары мен сезімдерін дұрыс білдіруге көмектеседі; -құрылымдық ойындар- мәтіннің мазмұны бойынша шағын драматизация; 11 -орындаушының іс-әрекетіне негізделген («Балықшы-мысық», «Саңырауқұлақтың астында») драматизация ойындары. Режиссерлік ойындарда бала қатысушы тұлға емес, ойыншық кейіпкер үшін іс-әрекет орындайды. Бұл ойындарда бейнелеудің басым құралдары дауыс ырғағы және бет қимылы болып табылады, пантомима шектелген. Режиссерлік ойындардың түрлері: - көлеңке театры; - қуыршақ театры (бибабо); - үстел үсті ойыншықтары театры; - фланелеграф. Театрландырылған ойын ойлаудың, қиялдың дамуына, көргені мен оқығанын талдай білуге, жанашырлық танытуға ықпал етеді, балаларды бейнені көркем құралдармен жеткізе білудің құралдарымен байытады

Психологиялық ойындар« Суреттерді аяқтайық » жаттығуы Мақсаты : Оқушылардың       

 логикалық ойлауын , көру арқылы есте сақтауын , ойша жұмыс істей білуін дамыту  . Алдын-ала тақтаға мысықтың және қоянның құлақтары салынған плакат ілініп дайындалады . Оқушылардың көздері шарфпен байланады да , олар кезек-кезекпен шығып , бірі денесін , бірі басын , бірі аяғын салады , осылайша жалғаса береді . «Түрлі –түсті доптар» жаттығуы Мақсаты : оқушылардың есту арқылы есте сақтауын дамыту Қағаз бетіне екі кішкентай қызыл және жасыл доп , қызыл доп пен жасыл доптың ортасына үлкен көк доп сал , ал жасыл доптың жанына кішкентай сары доп сал . « Менің көңіл-күйім » жаттығуы Мақсаты : көңіл-күйін игере білуге және басқаруға , қадағалауға , дұрыс бағалай білуге тәрбиелеу Алдарыңдағы бланкіге өз көңіл-күйлеріңді суреттеп салыңдар . «Мен басқаның көзімен» Ортаға бір оқушыдан кезекпен шығып ,қалған қатысушылар ол жайлы қандай ой- пікірде екенін айтады . Оқушы өзін басқаның көзімен қандай адам екенін анықтайды . « Атомдар мен молекулалар » Әр қатысушы- жеке атомдар .Жүргізушінің айтуы бойынша атомдар қозғалысқа түседі , бір-бірімен жеңіл қақтығысқа түседі . Жүргізуші қанша атомның қосындысынан молекула құралатынын айтады , сол кезде сол санға сай бірігіп тұра қалу керек . Молекула құрамына кірмей қалғандар ойыннан шығады . Афирмациялар « Ол жасаған іс менің де қолымнан келеді » ,« Мен жетістіктің адамымын » ,« Менің жағдайым күннен –күнге жақсаруда » 
« Таңғажайып дорба » ойыны Дорбада бірнеше жеміс , көкөніс бөліктері бар .Бала көзі жабылып , дорбадағы заттың дәмін татып , оның қай жеміс екенін ,дәмі , исі , формасы , түсі жайында ажырата баяндайды . 
Мен қандай адаммын ? Әр қатысушы өзінің жағымды , жағымсыз қасиеттерін айтады . Сол бойынша қорытынды жүргізіледі . 
Менің қиыншылықтарым Қатысушылар бастарынан өткен қиыншылықтарды естеріне түсіріп , ортаға салады , өзгелермен ой бөліседі . 
Есте қалған қызықты оқиға Топ дөңгеленіп отырып , қатысушыларға доп беріледі Допты бір-біріне кезектесіп беріп , есте қалған қызықты оқиғаларды айтады
Ұқсастық шегі Қатысушылар жұптасып отырады . Жұбына қарап , ұқсастықты тауып жазады .Ұқсастығын оқып , ой бөліседі 
Мен саған сенемін Әуен ойнап тұрады .Жұп құрып , бір- бірінің көздеріне қарап отырады . «Мен саған сенемін ...» өйткені сен жақсы адамсың . 
« Сиқырлы сөздер » ойыны Мұғалім кез-келген өтінішті айтады , ал оқушы оны әдепті түрде айтуы керек . Мысалы : Айнаш , дәптерді бер . «Айнаш , өтінемін дәптерді берші » Ізеттілік туралы ертегі тыңдау 
« Ең жақсы » ойыныҚатысушылар екі топқа бөлінеді . Әр топқа мынадай нұсқау беріледі .Берілген мінездеме қай мамандыққа сай екендігін айту қажет . Ең ақшалы , ең жасыл , ең тәтті , ең күлкілі , ең ұсқынсыз, ең қарым-қатынасы күшті , ең жауапты , ең салмақты 
«Жағдайлы волейбол» ойыны Мұғалім әділдік пен әділетсіздікті көрсететін жағдайларды айтады , сол арада дұрыс жауапқа бала допты қағып алады , бұрыс жауапқа қағып алмайды 
« Кездесу » ойыны Жай әуенмен екі шеңбер болып қарама –қарсы айналады , әуен тоқтаған кезде бір-біріне қарап , баланың қасиетін айтады . Ассосация « Жанұя » Психолог допты лақтыру арқылы ата-анаға сұрақ қояды , олар жауап береді . « Сиқырлы жұмыртқа» ойыныӘр оқушы жұмыртқа бейнесінде берілген формаларға жаңа зат пайда болатындай етіп, аяқтап сурет салады . « Әрқашан күн сөнбесін ! » жаттығуыТақтаға бұлт басқан күннің суреті ілінеді . әр бұлтта тапсырмалар берілген .
Соларды орындау барысында күннің көзі ашылады 

 

  • 33

Бос мұғалімді іздеу...