Мақала авторы

Қатира Қабылова

Түркістан облысы Сарыағаш ауданының адами әлеуетті дамыту бөлімі

Тәуелсіздіктің талантты ұрпақтарын тәрбиелеудегі педагогикалық әдіс-тәсілдерім

     Бүгінгі білім саласындағы өзгерістер бала жанының бағбандары үшін өзекті мәселе болуда. Қашықтықтан оқыту барысында білім саласындағы олқылықтарды жою мақсатында түрлі қадамдар мен әрекеттер жасалынды. Алайда білім мен тәрбие беруде баламен және оның ата-анасымен тікелей байланысатын мұғалімдер көптеген қиындықтарға кезігуде. Ең басты кемшілік қашықтықтан білім беруді үлкен жаңалық деп қарау және технологиялық сауаттылық пен психологиялық жағынан дайын болмау. Дегенмен өз ісіне жауапкершілікпен қарап, заманның өзгерісіне сай өзін-өзі үнемі жетілдіретін, ізденіс үстінде жұмыс жасайтын педагогтеріміз баршылық. Ал мұғалімдерге үнемі рухани, білімділік пен біліктілік арттыру жағынан үздіксіз көмек беретін әдіскердің қызметі ерекше.  Осы тұста «Әдіскер деген кім? Әдіскердің қызметі қандай?» деген сұрақтарға жауап іздеп көрейік.

      «Әдіскер» атауы ХVІІІ ғасырда қызметте «төзімділік», ХІХ ғасырда мұғалімнің «тәжірибелік» ұғымдарымен байланысты болып, ХХ ғасырдың басында мұғалім-әдіскер ретінде жеке мамандық болып  қалыптасты. [1] Бүгінгі таңда әдіскерге артылған жүк те ауыр, талап та жоғары. Әдіскер- педагог білім алушылардың білім сапасының артуына тікелей ықпал жасайтын мұғалімдермен тығыз байланыс орната отырып жұмыс жүргізеді. Мұғалімдердің кәсіби өсуіне жол көрсетеді, бағыт - бағдар береді, балаға білім мен тәрбие беруде туындаған қиындықтардан шығу жолын айқындап,  жеңуіне тікелей әсер етеді, т.с.с.

     Әл Фарабидің «Ұстаз… жаратылысынан өзіне айтылғанның бәрін жете түсінген, көрген, естіген және аңғарған нәрселердің бәрін жадында жақсы сақтайтын, ешнәрсені ұмытпайтын алғыр да аңғарымпаз ақыл иесі, мейлінше шешен, өнер білімге құштар, аса қанағатшыл жаны асқақ және ар намысын ардақтайтын, жақындарына да, жат адамдарына да әділ, жұрттың бәріне жақсылық пен ізгілік көрсетіп, қорқыныш пен жасқану дегенді білмейтін батыл, ержүрек болуы керек» деген сөзі мұғалімдердің бағыттауышы («компасы» дер едім) әрбір әдіскердің жүрегінде болуы шарт.

        Бүкіл әлемдік пандемия жағдайында Қазақстан педагогтері қашықтан оқыту үрдісін жүзеге асыруда. Міне осындай санқырлы, әртүрлі мәселелердің түйінін шешуде әдіскердің атқарар қызметі орасан. Әрбір мұғалімге бала оқытуда туындаған қиындықтардан шығар жолды нұсқап, оның еңбектенуде қажырлылық танытуына шабыт сыйлайды.

     Педагог  қашықтықтан білім беру жағдайында мына қадамдармен жүргені дұрыс:

     Өзіңізді дайындаңыз. Ең алдымен өзіңізге және оқушыларға қашықтықтан оқыту сыныптағыдай маңызды екеніне көз жеткізуіңіз қажет, тек бала мен сіздің араңызда қашықтық жағдайы сақталған. Баланың өз бетінше тапсырмаларды орындауы үнемі сіздің бақылауыңызда болсын. Баланың материалды игеруі мен тапсырмаларды орындауына бөлінетін уақытты анықтаңыз. Өйткені сізден басқа да педагогтер барын ұмытпаңыз және балаға көп тапсырмалар беруден аулақ болыңыз. IT- сауаттылығыңызды үнемі жетілдіріңіз.

      Іс-әрекетке көшіңіз. Өтікізетін сабағыңыздың ҚМЖ-сын жасаңыз. Оқу мақсаты → сабақ мақсаты → бағалау критерийі → тапсырмалар → дескриптор → кері байланыс бағытын ұстаныңыз. Ұсынатын бейне сабағыңыз оқушы орындайтын тапсырмаларға негіз болуы керек.

     Білім беру платформасын таңдаңыз. Мұның маңызы зор. Материалды игеру сапасы білім мазмұны бар платформаға тікелей байланысты. Сонымен қатар қашықтықтан оқыту нысанын таңдау керек. Егер сіз балалармен онлайн режимінде сабақ өткізгіңіз келсе, сіз онлайн-веб-жүйелерді (Zoom, Timlink, Teams) пайдаланып, жұмыс үстелін көрсетумен онлайн сабақтар өткізе аласыз (қолданылатын оқу платформалары BilimLand; Kyndelik. кz; Darin online).

       Кері байланыс жасаңыз. Қашықтықтан оқыту кезінде оқушылармен байланыс жасау маңызды болып табылады. Тапсырманың оқушы үшін түсініктілігін, анық-қанығын, оқу материалдарына толық қолжетімділіктің болуын және т.б. үнемі бақылап отыру қажет. Электрондық күнделікте тапсырмаларды жүктеу немесе хабарламалар жазу арқылы оқушы және оның ата-анасымен байланыста болу қолжетімді. Сондай-ақ ватсап желісімен байланыс жасау тиімділігі жоғары дәрежеде.

       Сабақ. Қашықтықтан сабақ өзінің құрылымынан кәдуілгі өтіп жүрген бетпе-бет сабақпен бірдей болатындығын есте сақтау қажет, атап айтқанда:

Cабақтың басы: Ұйымдастыру кезеңі мен үй тапсырмасын пысықтау.

Сабақтың ортасы: Білімнің өзектілігі, жаңа білімді игеру, сабақты түсіну мен қорытындылау, сабақты меңгеру, жіберілген қателерді талдау мен түзету.

Сабақтың соңы: Үй тапсырмасы және оны орындауға арналған нұсқаулық, рефлексия және кері байланыс.

     Оқушының орнына өзіңізді қойыңыз. Қашықтықтан оқыту жағдайында, яғни барлық мұғалім онлайн сабаққа көшу барысында оқушыға қаншалықты дәрежеде күш түсіп отырғанын елестетіңіз. Бұл сіздің әрбір жоспарланған сабағыңызға сыни көзқараспен қарауыңызға жол ашады. Берілетін білім оқушыны шаршатпайтындай, білім алуда нақты, айқын қадамдар арқылы мақсатқа жетуге жетелеу керек.

        Қ.Сәтпаев «Өз білімін өмірдің, өндірістің тәжірибелерімен нығайтып, байытып отыратын, тапқан ілімін үлкенді кішілі ашқан жаңалығын халықтың қажетіне беріп отыратын ғылым ғана өз дәрежесінде заман талабының өресінде болады» деген болатын. Өзін-өзі үнемі дамытатын әдіскер ғана педагог қызметкерлерді өзін-өзі дамытуға ынталандыра алады.

  • 44

Бос мұғалімді іздеу...